Anna Lutz Robert Chabiński

PROGRAM NAUCZANIA TAŃCA W KLASACH IV – VI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 10 W BIELAWIE

Spis treści

Wstęp

I Cele kształcenia i wychowania

II Treści nauczania

III Procedury osiągania celów

IV Przewidywane osiągnięcia uczniów

V Metody ewaluacji osiągnięć uczniów

VI Warunki realizacji

VII Zajęcia fakultatywne

VIII Informacje o autorach

IX Bibliografia

WSTĘP

Ruch towarzyszy człowiekowi już od chwili narodzin, a 70% komunikacji między ludźmi stanowi tzw. Język ciała. Człowiek wyraża swoją osobowość: uczucia, myśli, wszelkie treści życia za pomocą rytmu i ruchu. Rytm i ruch zrodził taniec – język uniwersalnej wypowiedzi i ekspresji.

Taniec jest jedną z najstarszych form ruchowych uprawianych przez człowieka. W dawnych kulturach, gdzie stopień więzi społecznych był o wiele silniejszy, jego znaczenie było większe niż w dzisiejszych społeczeństwach. Pełnił od pradziejów wielorakie funkcje i służył różnym potrzebom życia (magii, obrzędom, pracy), był źródłem radości i satysfakcji. Formy taneczne rozwijały się stopniowo, w miarę jak doskonalił się człowiek, jak zmieniały się formy życia. Walory i potrzebę uprawiania tańca zauważali już starożytni. Był on dla nich środkiem zarówno formułowania pięknego ciała i ruchu, jak i kształtowania poczucia estetyki i harmonii. Dobitnie wskazywali oni na istotne walory wychowawcze, kształcące wrażliwość i właściwe poczucie wartości.

Taniec zawsze spełniał i spełnia rolę środka usprawniającego motoryczność ludzką, czynnika wpływającego na rozwój i kształtowanie sprawności ruchowej człowieka i określonych cech motorycznych. Jest formą gimnastyki, która dotlenia organizm i wzmacnia serce, zapobiegając niewydolności układu krążenia. Poprawia też kondycję mięśni, zwłaszcza tych podtrzymujących kręgosłup. Intensywny, rytmiczny ruch może spełniać rolę “wentyla bezpieczeństwa” zarówno dla psychiki, jak i też kontaktów z otoczeniem, bo właśnie w żywiołowym tańcu najłatwiej jest rozładować złe emocje, agresje i frustracje, które w przeciwnym razie mogłyby wybuchnąć w niekontrolowany sposób.

Ogromne korzyści jakie płyną z uczestnictwa w tańcu można streścić następująco:

  1. Taniec pozwala kształcić świadomość własnego ciała.
  2. Wzmaga koordynację wzrokowo-ruchową.
  3. Usprawnia całe ciało, wpływa harmonijnie na jego rozwój
  4. Rozwija poczucie rytmu i uwrażliwia na muzykę.
  5. Wpływa na ogólne umuzykalnienie.
  6. Poprzez taniec uświadamiamy sobie istnienie przestrzeni, w której jesteśmy obecni i poruszamy się, kształcimy swoją orientację ruchową.
  7. Taniec uczy dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu.
  8. Tańce, w których występują częste, spontaniczne zmiany partnerów, pozwalają “odkrywać” ciągle nowe osoby w bliskim kontakcie.
  9. Dzielenie przestrzeni i “tajemnica spotkania” stają się źródłem współprzeżywania – “współbrzmienia” – empatii.
  10. Budzenie zaufania i współpracy daje możliwość odczucia czym jest wspólnota, to zaś może stać się źródłem przeżywania szczęścia. Taniec buduje wspólnotę, integruje.

Decyzja napisania autorskiego Programu nauczania tańca w klasach IV-VI szkoły podstawowej wynika z obserwacji i spostrzeżeń pozwalających stwierdzić, że kultura muzyczno-ruchowa i taniec jest w obecnej praktyce wychowawczej wielu szkół jednym z niedostatecznie docenianych czynników oddziaływania na rozwój dzieci i młodzieży. Taka bowiem forma jak ekspresja taneczna, została ograniczona do sporadycznie prowadzonych ćwiczeń na lekcjach muzyki i kultury fizycznej, lub na zajęciach pozalekcyjnych. Przyczyn ekonomicznych, społecznych takiego stanu jest wiele, ale obecnie żyjemy w czasach, kiedy liczą się ciekawe pomysły i inicjatywy. Dobry nauczyciel potrafi zarazić tańcem uczniów, dyrekcję i rodziców.

A zatem sukces i powodzenie, w autentycznym rozbudzaniu zamiłowań tanecznych i wrażliwości na ten rodzaj sztuki zależy od zdolności nauczyciela i świadomości potrzeb kształcenia środowiska. Pomocne w tym może być również odrodzenie zainteresowania rodzimą kulturą i folklorem, czyli “powrót do korzeni”. Jest to olbrzymia szansa na zaistnienie na nowo tańca, szczególnie ludowego w polskiej szkole.

Niniejszy program jest adresowany do nauczycieli muzyki i kultury fizycznej w klasach 4-6 w podstawowych szkołach ogólnokształcących. Głównym założeniem programu jest zainteresowanie uczniów różnymi formami kontaktu z tańcem oraz stworzenie podstaw do samodzielnego rozwijania umiejętności i zainteresowań tą dziedziną sztuki. Treści zawarte w programie mają na celu ułatwienie pracy nauczycielom i wskazanie oferty dydaktycznej do realizacji treści nauczania tańca.

I CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA

Zadania nauczyciela i szkoły w edukacji tanecznej realizowane będą poprzez następujące cele:

  1. sfera poznawcza

i taneczne,

b) sfera emocjonalna

c) sfera działania

II TREŚCI NAUCZANIA

Treści kształcenia i wychowania zostały rozpisane na cztery działy. Pierwszy, zatytułowany Ruch z muzyką, skupia się na podstawowych, a zarazem bardzo istotnych ćwiczeniach ruchowych, które mają wykształcić u uczniów podstawowe umiejętności muzyczno – ruchowe i wspomóc realizację kolejnych działów. Drugi dział Polskie tańce narodowe, tańce ludowe i regionalne przedstawia zakres materiału tanecznego (kroki i figury) do poszczególnych tańców narodowych, oraz przykładowe tańce regionalne. Treści tego działu nie muszą być wykorzystane w całości, a nauczyciel może wybrać te, które dostosuje do umiejętności swojej grupy tanecznej lub do swojego regionu. Zagadnienia działu trzeciego Tańce towarzyskie podobnie jak w dziale poprzednim przedstawiają zakres materiału tanecznego (kroki i figury) do tańców towarzyskich standardowych i latynoamerykańskich. Dział ten został opracowany w oparciu o Światowy Program Tańca. Ostatni dział Tańce różnych narodów i tańce popularne, ma na celu przybliżyć uczniom folklor, muzykę i kulturę taneczną innych narodów, oraz tańce popularne i nowoczesne. Dział ten może być poszerzany przez nauczyciela prowadzącego ze względu na zmieniające się mody i trendy taneczne.

Dział : Ruch z muzyką

Dział : Polskie tańce narodowe, tańce ludowe i regionalne

1. Polskie tańce narodowe:

  1. nauka poloneza :

  1. nauka krakowiaka :

”konikowy”,

  1. nauka kujawiaka :

  1. nauka oberka :

  1. nauka mazura :

2. Tańce ludowe i regionalne:

Dział : Tańce towarzyskie

a) nauka walca angielskiego :

b) nauka fokstrota ( slow-fox i quickstep ) :

c) nauka tanga :

d) nauka walca wiedeńskiego ( na dwa kroki) :

  1. nauka cha cha cha :

  1. nauka rumby :

  1. nauka samby :

  1. nauka passo doble :

  1. nauka jive :

Dział : Tańce różnych narodów i tańce popularne

    1. Tańce różnych narodów :

2.Tańce popularne :

Godzinowy rozkład poszczególnych treści

Kl. 4

Kl. 5

Kl. 6

Ruch z muzyką

10-15 min na każdej lekcji

10-15 min na każdej lekcji

10-15 min na każdej lekcji

Tańce narodowe

Krakowiak

6 godz.

1 godz.

1 godz.

Kujawiak

-

6 godz.

2 godz.

Mazur

-

-

8 godz.

Oberek

-

6 godz.

2 godz.

Polonez

6 godz.

1 godz.

1 godz.

Tańce ludowe

i regionalne

3 godz.

2 godz.

2 godz.

Tańce towarzyskie

10 godz.

10 godz.

10 godz.

Tańce różnych narodów

3 godz.

2 godz.

2 godz.

Tańce popularne

2 godz.

2 godz.

2 godz.

Razem :

30 godz.

30 godz.

30 godz.

III Procedury osiągania celów kształcenia

Do osiągnięcia wyznaczonych celów dydaktyczno – wychowawczych mogą posłużyć następujące, zróżnicowane metody i formy nauczania :

IV Przewidywane osiągnięcia uczniów

Wiedza i umiejętności ucznia po trzech latach realizacji programu powinny odpowiadać wytyczonym celom nauczania, a więc uczeń powinien :

V Metody ewaluacji osiągnięć uczniów

Propozycja nauczycielskiego systemu oceniania

Postępy ucznia w przedmiocie artystycznym są szczególnie trudne do oceny. Nie należy bowiem zapominać, że głównym celem nauczania jest zachęcenie ucznia do odbioru i aktywnego uprawiania tańca, a istotą prowadzonych lekcji jest stworzenie odpowiedniej atmosfery służącej rozładowywaniu napięć, kształtowaniu postawy kreatywnej dającej poczucie pewności w czasie wspólnego działania i tworzenia.

Ponieważ różnice w uzdolnieniach uczniów są bardzo duże, nauczyciel oceniając ucznia w klasach 4-6 powinien brać pod uwagę przede wszystkim jego aktywność, zaangażowanie, dyscyplinę i wkład pracy, a nie umiejętności.

Uczniowie za udział w zajęciach nie będą otrzymywali ocen. Nauczyciel może nagrodzić ucznia ustną pochwałą, lub słownie zmotywować go do dalszej pracy.

Na świadectwie szkolnym “Taniec” będzie wpisany w rubryce zajęcia dodatkowe a w miejscu oceny potwierdzony słowem zaliczony.

Po każdym roku nauki uczniowie otrzymają dyplom ukończenia szkolenia tanecznego :

2. Sposoby informowania ucznia i rodzica o osiągnięciach.

Przewiduje się informacje :

VI Warunki realizacji

Program przeznaczony jest dla szkoły podstawowej, do realizacji z uczniami klas 4–6. Zajęcia powinny odbywać się w wymiarze od 1 do 2 godz. lekcyjnych tygodniowo. Program powinni realizować nauczyciele muzyki, lub wychowania fizycznego z przygotowaniem do prowadzenia zajęć tanecznych

(kursy kwalifikacyjne, kursy choreograficzne i inne). Liczebność klas i zespołów nie powinna przekraczać 25 uczniów. W przypadku większej liczby uczniów zajęcia powinny być prowadzone w grupach.

Sala, w której odbywać się mają zajęcia taneczne, powinna mieć przestrzeń wystarczającą do swobodnego prowadzenia działań ruchowych, właściwe, niezbyt ostre oświetlenie oraz przyjazną muzyce akustykę.

W idealnie wyposażonej sali powinny się znaleźć:

VII Zajęcia fakultatywne

W miarę możliwości i zainteresowań uczniów można w szkole :

1. Założyć zespół taneczny;

    1. Zorganizować :
    2. - międzyklasowy turniej tańca,

      - pokazy taneczne dla rodziców i społeczności szkolnej,

      - spotkania z członkami różnych zespołów tanecznych,

    3. Przygotować inscenizację polskich tańców narodowych;
    4. Zorganizować “ Dzień Tańca”;
    5. Przybliżać działalność zespołów folklorystycznych działających w regionie;

VIII Informacje o autorach

Anna Lutz

Absolwentka Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze – Wydziału Wychowania Muzycznego, ukończyła Instruktorski Kurs Kwalifikacyjny z dziedziny Tańca Towarzyskiego w Krakowie organizowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, oraz Studia Podyplomowe w zakresie przedmiotu “Sztuka w Akademii Muzycznej w Poznaniu – Wydział Dyrygentury Chóralnej, Edukacji Muzycznej i Rytmiki. Dorobek dydaktyczny: praca w charakterze nauczyciela muzyki w szkole podstawowej i nauczyciela sztuki w szkole gimnazjalnej, prowadzenie szkolnych zespołów wokalnych, instrumentalnych i tanecznych, opieka nad solistami, czynne uczestnictwo w dziecięcych festiwalach wokalnych, tanecznych, olimpiadach przedmiotowych, praca w charakterze instruktora tańca w Klubie Spółdzielczym “Sowa”, liczne osiągnięcia artystyczne.

Robert Chabiński

Absolwent Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu – Wydziału Wychowania Fizycznego, były członek Zespołu Pieśni i Tańca “Silesiana”. Dorobek dydaktyczny : praca w charakterze nauczyciela wychowania fizycznego w szkole podstawowej, prowadzenie szkolnych drużyn sportowych

i zajęć SKS-u, prowadzenie zajęć basenowych i opieka nad klasą pływacką, czynne uczestnictwo w zawodach i rozgrywkach sportowych, liczne osiągnięcia sportowe.

IX Bibliografia

“O programach prawie wszystko”, H. Komorowska; WSiP Warszawa 1999

“Program szkolny, założenia, zasady, problematyka”, A.C.Ornstein, F.P.Hunkins; WSiP Warszawa 1998

“Ćwiczenia muzyczno-ruchowe i tańce ludowe“ , M. Grabowska, T. Pietrow, J. Pietrzyk AWF Wrocław 1976

“Grupa i ruch” , G. Reichel, R. Rabenstein, M. Thanhoffer; CAK Warszawa 1997

“Pięć tańców polskich”, Hryniewiecka; WCOMUK Warszawa 1990

“Różne formy tańców polskich” red.Ostrowska; WCOMUK Warszawa 1980

“Tańce, rytm, ruch, muzyka”, B. Bednarzowa, M. Młodzikowska PZWS Warszawa 1976

“Tańcz z nami !” , A. Sułowska; Wyd. Pomorze Bydgoszcz 1989

“Tańczyć może każdy” , M. Wieczysty; PWM Kraków 1981

“Terapia dzieci muzyką, ruchem i mową” , J. Stadnicka; WSiP Warszawa 1998

“Wszystkie pary tańczą” , K. Moll; WZ CRZZ Warszawa 1966

“Zabawy z tańcem i zabawy ludowe” , zeszyt metodyczny CAK Warszawa 199